Kanker actueel Wankel evenwicht

Volgens een recente hypothese zou een beetje straling nodig zijn om gezond te kunnen leven en zelfs een verlaagde kans op kanker geven. Net zoals je af en toe een prikkel van een antigeen nodig hebt om je immuunsysteem alert te houden, zou straling nodig zijn om je ontgiftings- en herstelmogelijkheden alert te houden.

Invloed van bestraling Sinds het einde van de 19e eeuw wordt radiotherapie toegepast als behandelmethode bij kanker. Was er in het verleden sprake van een forse dosis straling met veel bijwerkingen, tegenwoordig is de radiotherapie een staaltje hi-tech precisiewerk. Door vanuit verschillende hoeken te bestralen (2- of 3-dimensionaal) en de dosis over diverse bestralingen te verdelen, is er een goed resultaat met veel minder bijwerkingen te behalen. Met name bij snel delende weefsels en in gebieden waar chirurgisch moeilijk gewerkt kan worden (onder andere mond, keel, hals, hoofd), is radiotherapie een mogelijk effectieve optie. Ook in het kader van pijnbestrijding (vooral bij botmetastasen) kan radiotherapie bijdragen aan een betere kwaliteit van leven. Toch blijven er een aantal nadelige kanten aan bestraling zitten. Zo weet men vaak nog niet precies hoe vaak men moet bestralen en met welke dosis. Onderzoek (onder andere Van Leeuwen, 1994) laat zien dat bestraling op één gebied er voor zorgt dat in dat zelfde gebied een grotere kans is op kanker veroorzaakt door de bestraling. Bestraling in het hoofdhals- gebied geeft een kans op een blijvende verminderde speekselproductie en vaak kortstondig (voorbijgaande) kapot mondslijmvlies en drink- en eetklachten. En bestraling geeft vaak huidklachten en verbrandingsverschijnselen vergelijkbaar met verbranding door te intensief zonnebaden. Ook verzwakt bestraling ons immuunsysteem en laat het bij proefdieren een versnelde veroudering van het immuunsysteem zien. Aangezien een niet effectief werkend immuunsysteem bijdraagt aan een verhoogde kans op het krijgen van kanker of uitzaaiingen) is dit immuunsysteem verzwakkende effect mijns inziens een ernstige bijwerking. Met name bij bestraling van botmetastasen en bestraling in buik- en bekkengebied is er kans op een verlaagde immuunstatus door schade aan het beenmerg. Verdere bijwerkingen van bestraling zijn: algehele moeheid, misselijkheid, braken, diarree, gebrek aan eetlust, afsluiting (stenosis) van vaten, beschadigd darmweefsel door de bestraling en daardoor een minder goede opname van voedingsstoffen, afname van smaak en reuk, verslechtering van het gebit, botafbraak, fistelvorming en verklevingen.1) Uiteraard hangen deze bijwerkingen af van de plaats en de intensiteit van de bestraling.

Omdat veel mensen de bestraling als iets zeer schadelijks zien, is het logisch dat ze op zoek gaan naar een gezonde ondersteuning of aanvulling als tegenwicht. Patiënten vragen dan ook regelmatig of aanvulling met voeding of vitaminen kan helpen. Veel artsen zijn echter een beetje huiverig in het voorschrijven van anti-oxidanten bij iemand die nog bestraald moet worden. Immers radiotherapie is onder andere effectief, omdat het in het gebied van de tumor zorgt voor een overdosis aan vrije radicalen, waardoor het tumorweefsel beschadigd wordt en de tumor geremd wordt in zijn celdeling. Sommige artsen vrezen dat anti-oxidanten deze vorming van vrije radicalen zou remmen en daardoor het effect van radiotherapie afzwakken. In de medisch literatuur is echter geen ondersteuning voor deze angst te vinden, wel het tegendeel.

Een uitgebreid overzichtsartikel van Lamson et al. over de interacties van anti-oxidanten op chemotherapie en radiotherapie laat geen nadelige effecten van suppletie met anti-oxidanten zien en somt vele voordelen op, zoals grotere effectiviteit en minder bijwerkingen. 2)

In het algemeen kan worden gesteld dat een gezonde voeding rijk aan verse groente en fruit en goede vetten (met name omega-3-vetzuren uit vette vis of lijnzaad) kan bijdragen aan een beter herstel. Voor meer informatie hierover adviseer ik de boeken van dr. Houtsmuller 3) en het aan te bevelen boek Nutritional Oncology (zie ref. 2). Bepaalde stoffen uit de voeding, zoals isoflavonen (bijvoorbeeld genisteïne uit soja), groene thee, rooibosthee, curcuma, zoethout en weipoeder, kunnen eveneens de groei van kankercellen remmen. Eén van de veel gehoorde bijwerkingen van bestraling is algehele vermoeidheid. Mijn ervaring is dat suppletie met een goede multivitamine, ginkgo biloba, DHEA (let op: alleen onder controle van een arts en niet bij prostaatcarcinomen), melatonine en soms ginseng en rozemarijn hier uitkomst kan brengen.

In het overzichtsartikel van Lamson en het boek 'Beating cancer with nutrition' van Patrick Quillin4) wordt de invloed van diverse voedingstoffen op het effect van radiotherapie besproken. Vitamine A, bèta-caroteen, lycopeen, selenium, vitamine E, glutathion, acetylcysteïne, vitamine C en een combinatie van deze stoffen in bijvoorbeeld een goede multivitamine kunnen de bijwerkingen van de radiotherapie verminderen en zelfs bijdragen aan een betere kwaliteit van leven of een verhoogde overlevingskans.

-Multivitaminen/mineralen
In een onderzoek van Jaakkola werden vier vrouwen en veertien mannen met kleincellig longcarcinoom behandeld met een combinatie van chemotherapie, radiotherapie en suppletie met anti-oxidanten (vitaminen, spoorelementen en vetzuren). In deze groep werd een duidelijk verlengde overlevingsperiode gevonden. Ook bleek dat deze groep de chemotherapie en de radiotherapie opvallend goed verdroeg. De patiënten die het eerst met de anti-oxidanten- suppletie starten, leefden het langst. Na 32 maanden was nog 44% van deze patiënten met een zeer agressieve tumor in leven. Een groot nadeel van dit onderzoek is dat het een kleine groep betreft en het een niet-gerandomiseerd onderzoek betreft.5) Een ander boeiend onderzoek laat zien dat tekorten aan vitaminen en mineralen eenzelfde effect hebben op gezonde cellen als bestraling. Zelfs geringe tekorten kunnen net als straling schade aan het DNA veroorzaken.6) Aangezien we bij radiotherapie juist de gezonde cellen zo gezond mogelijk willen houden, is het voorkomen van DNA-schade bij de gezonde cellen een noodzaak. Ook hier lijkt een goede voeding en aanvulling met diverse vitaminen en mineralen aan te raden.

-Vitamine A
In vitro onderzoek op menselijke kankercellen laat zien dat vitamine A de kankercel gevoeliger maakt voor bestraling.7) Een vooronderzoek naar radiotherapie in combinatie met een vitamine A-derivaat (cis-retinezuur) liet bij 47% effect op de tumor zien en bij 33% een complete remissie. De controlegroep zonder de vitamine A had 42% effect op de tumor en slechts bij 17% een complete remissie.8) Het gunstige effect van vitamine A wordt deels verklaard vanuit een immuunstimulerend effect.

-Bèta-caroteen
Bij mensen die bestraald werden in het mondgebied bleek dagelijkse suppletie met 75 mg bèta-caroteen een duidelijke afname te geven van de door radiotherapie veroorzaakte ontsteking van het mondslijmvlies.9) Mogelijk is het natuurlijke caroteen effectiever dan het synthetische.

-Vitamine C
Een gerandomiseerd onderzoek bij 50 mensen die radiotherapie en vijf keer daags 1 gram vitamine C kregen, liet de vitamine C-groep beduidend meer effect van de radiotherapie zien ten opzichte van de controlegroep. Ook kwamen er minder bijwerkingen voor in de vitamine C-groep.10) Muizen die een hoge dosis straling kregen, hielden 1,7 keer zoveel beenmergcellen in leven indien ze vooraf vitamine C ontvingen.11) Mogelijk kan vitamine C ons beenmerg beschermen tegen straling.

-Vitamine E
Onderzoek naar vitamine E in de vorm van d-alfa-tocoferolsuccinaat laat een remmend effect zien op de celdeling van kankercellen. Daarnaast versterkt vitamine E het remmende effect van radiotherapie, zonder invloed uit te oefenen op gezonde weefsels.12) Soms ontstaat ten gevolge van de bestraling verbindweefseling (fibrosis) in het bestraalde gebied. Vitamine E heeft een gunstig effect op vermindering van deze bijwerking.

-Selenium
Onderzoek van een aantal Duitse KNO-artsen laat zien dat suppletie met selenium (natriumseleniet) voorafgaand aan bestraling tot minder ernstige bijwerkingen lijdt. Minder oedeemvorming, minder kortademigheid en minder necrose.13) Een fase III-studie naar het effect van selenium bij bestraling in het KNO-gebied is onderweg.

-Melatonine
Er is veel onderzoek gedaan naar het effect van melatonine op chemotherapie en radiotherapie. Mijn ervaring is dat het kan helpen om de bijwerkingen tegen te gaan en te zorgen voor een goede nachtrust. Tevens is het één van de sterkste anti-oxidanten (naast liponzuur, acetylcysteïne en ginkgo biloba) voor ons zenuwstelsel. Een gerandomiseerd onderzoek bij 30 patiënten met een bepaalde hersentumor laat zien dat de combinatie radiotherapie en melatonine (20 mg/dag) zorgde dat in de melatoninegroep na één jaar nog 6 van de 14 patiënten leefde tegen 1 van de 16 bij de groep die geen melatonine kreeg. Ook was er sprake van minder bijwerkingen van de radiotherapie.14)

-Fytotherapeutica
Naast suppletie met vitaminen en mineralen is suppletie met diverse fytotherapeutische middelen aan te bevelen. Het is niet de bedoeling van dit artikel om daar uitvoerig op in te gaan, maar met name voor de middelen coriolus versicolor, astragalus, ginseng, rozemarijn, groene thee, curcuma en in mindere mate ginkgo biloba zijn studies bekend die een aanvullende werking laten zien bij radiotherapie. Samenvattend kunnen we stellen dat er geen reden is voor angst dat anti-oxidanten de werking van radiotherapie belemmeren en dat er vele aanwijzingen zijn dat het een prima aanvulling kan zijn om de kans op een succesvolle behandeling te vergroten.

Luckey T.D., Nurture with ionizing radiation: a provocative hypothesis, Nutr Cancer 1999;34(1):1-11.
Heber D., Blackburn G.L. en Go V.L.W., Nutritional Oncology. Academic Press. ISBN 0123359600.
Davis W., Lamson M.S., ND and Matthew S., Brignall N.D., Antioxidants in Cancer Therapy; Their Actions and Interactions With Oncologic Therapies, Altern Med Rev 1999;4(5):304-329.
Houtsmuller, dr. A.J., Niet-toxische tumortherapie, een aanvulling, Uitg. Bohn, Stafleu, Van Loghum.1997, ISBN 9031319511. 5. Quillin, P., Beating Cancer with Nutrition, 1998 ISBN 09638372.
Jaakkola K., Lahteenmaki P., Laakso J., Harju E. et al., Treatment with antioxidant and other nutrients in combination with chemotherapy and irradiation in patients with small-cell lung cancer, Anticancer Res 1992 May-Jun;12(3):599-606.
Ames B.N., Micronutrient deficiencies. A major cause of DNA damage, Ann N Y Acad Sci 1999;889:87-106.
Duchesne GM, Hutchinson LK. Reversible changes in radiation response induced by all-trans retinoic acid. Int J Radiat Oncol Biol Phys 1995;33:875-880.
Park T.K., Lee J.P., Kim S.N., et al., Interferon-alpha 2a, 13-cis-retinoic acid and radiotherapy for locally advanced carcinoma of the cervix: a pilot study, Eur J Gynaecol Oncol 1998;19:35-38.
Mills E.E.D., The modifying effect of beta-carotene on radiation and chemotherapy induced oral mucositis, Br J Cancer 1988;57:416-417.
Hanck A.B., Vitamin C and cancer, Prog Clin Biol Res 1988;259:307-320.
Harapanhalli R.S., Yaghmai V., Giuliani D., Howell R.W., Rao D.V., Antioxidant effects of vitamin C in mice following X-irradiation, Res Commun Mol Pathol Pharmacol 1996 Dec;94(3):271-87.
Jha M.N., Bedford J.S., Cole W.C., Edward-Prasad J., Prasad K.N., Vitamin E (d-alpha-tocopheryl succinate) decreases mitotic accumulation in gamma-irradiated human tumor, but not in normal, cells, Nutr Cancer 1999;35(2):189-94.
Buntzel J., Experiences with sodium selenite in treatment of acute and late adverse effects of radiochemotherapy of head-neck carcinomas. Cytoprotection Working Group in AK Supportive Measures in Oncology Within the scope of MASCC and DKG, Med Klin 1999 Oct 15;94 Suppl 3:49-53.
Lissoni P., Meregalli S., Nosetto L., et al., Increased survival time in brain glioblastomas by a radioneuroendocrine strategy with radiotherapy plus melatonin compared to radiotherapy alone, Oncology 1996;53:43-46.

Bij radiotherapie is sprake van een wankel evenwicht tussen effectieve therapie en bijwerkingen
Een goede multi kan de bijwerkingen van de radiotherapie verminderen
Een goede multi kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven
In de vitamine C-groep was meer effect van de radiotherapie te zien
Er is geen reden voor de angst dat anti-oxidanten de werking van radiotherapie belemmeren

Robot zorgt voor exacte bestraling in experimentele proef in Brussel

Robot zorgt voor exacte bestraling op vooraf bepaalde plaats.

In het ziekenhuis van de Vrije Universiteit van Brussel worden sinds maart 2002 mensen met prostaatkanker en levertumoren bestraald met hulp van een robot. Dr. Dirk Verellen en prof. Storme waren nauw betrokken bij deze nieuwe vorm van bestralen. Het voordeel van de techniek is dat alleen het weefsel dat aangetast is door de kanker bestraald wordt terwijl het omringende weefsel tot op de millimeter nauwkeurig gespaard kan worden. De 'robot' hangt als het ware boven de patiënten en corrigeert steeds elke beweging die de patiënt maakt, zelfs de beweging van de ademhaling wordt gecorrigeerd. De markers die bij de klassieke bestraling op de huid worden aangebracht, met een marge van minimaal 1 cm., worden nu inwendig aangebracht tot op de millimeter nauwkeurig. De stralenbundel weerspiegelt de vorm van de tumor en de robot corrigeert via het nieuw ontwikkelde systeem elke beweging en brengt de patiënt steeds terug naar de optimale stand. Daardoor wordt het effect van de bestraling ook optimaal en zijn ongewenste bijwerkingen niet meer nodig. Vooral bij prostaattumoren is dit grote winst omdat bestraling van gezond weefsel kan zorgen voor impotentie en incontinentie. De bestralingtechniek zal binnenkort ook worden toegepast bij mond- en keelkanker en longkanker. Inmiddels zijn 70 patiënten met prostaatkanker met succes behandeld en 15 patiënten met levertumoren. Voor R.F.A. techniek die hier een beetje op lijkt, maar dan met de veel onschadelijkere radiogolven kijkt op pagina kankersoorten-RFA.

Probitica geeft gunstig preventief effect op voorkomen van bijwerkingen - diarree - bij bestralingen aldus gerandomiseerde studie

Een gerandomiseerde studie onder 190 mensen heeft aangetoond dat bepaalde probiotica, (melkzuurbacteriën) in veel gevallen diarree en andere darmklachten voorkomt indien dagelijks als aanvulling gegeven aan patiënten die een bestraling ondergaan. Daardoor heeft zelfs geen enkele van de patiënten die de probiotica nam zijn/haar bestralingskuur moeten onderbreken en kregen in vergelijking met de controlegroep die een placebo kregen veel en veel minder diarree en andere darmklachten voor. Ik heb nu geen tijd dit artikel te vertalen, maar hoop snel iemand te vinden die dat wel wil doen. Maar dat probiotica een hulp is bij het herstel van de darmflora wordt ook in deze studie weer bewezen. Zie voor meer informatie over probiotica, bv. wat het precies is en waar te bestellen op pagina vragen en antwoorden no 30. Of lees eens het verhaal van Ed die genezen is van de ziekte van Crohn door dieet en suppletie en waar probiotica een grote rol in speelde.

Ik moet er wel bij aantekenen dat de onderstaande studie en publicatie is gedaan door een bedrijf dat o.a. deze probiotica zelf produceert. Wat niet wegneemt dat de studieresultaten overeenkomen met eerdere studies die zijn gedaan naar het effect van probiotica en als literatuur zijn toegevoegd.

Prevention of Radiation-Induced Diarrhea With the Use of VSL#3, a New High-Potency Probiotic
Preparation

TO THE EDITOR: Acute radiation-induced diarrhea is a common and potentially severe complication in cancer patients treated with radiotherapy. Attempts to treat this complication with antibiotics, anti-inflammatory drugs, and hyperbaric oxygen had inconclusive results, and failure of treatment occurred in a substantial proportion of patients (1).
Previous studies have shown that VSL#3, a new high-potency preparation of probiotic lactobacilli, may effectively modulate intestinal inflammation through altering the composition and the metabolic and functional properties of enteric flora (2). We hypothesized that pre-emptive treatment with VSL#3 may decrease the rate and severity of radiation-induced diarrhea during adjuvant radiotherapy after surgery for abdominal and pelvic cancer.
One hundred ninety consecutive patients attending the outpatient clinics of the Cancer X-Ray Unit of the University of Messina, Italy, who had adjuvant postoperative radiotherapy
after surgery for sigmoid, rectal, or cervical cancer were randomly assigned treatment with VSL#3 (VSL Pharmaceuticals, Fort Lauderdale, MD), one sachet t.i.d.,or placebo starting from the first day of radiation therapy. The design of the study was approved by the Ethics Committee at our hospital, and all patients gave written and informed consent to participate. The study was performed in accordance with the Declaration of Helsinki and with standards of good clinical practice.
Each sachet of VSL#3 contained 450 billions/g of viable lyophilized bacteria, including four strains of lactobacilli (L.casei, L. plantarum, L. acidophilus, and L. delbruekii subsp.
bulgaricus), three strains of bifidobacteria (B. longum, B. breve, and B. infantis), and one strain of Streptococcus salivarius subsp. thermophilus. Patients were eligible for inclusion if they had no contraindication to probiotic or antibiotic therapy or radiation therapy. We excluded from randomization patients with a Karnofsky performance score 70, a life expectancy 1 yr, persistent vomiting or diarrhea, fistulizing disease, known
Crohn’s disease or ulcerative colitis, intra-abdominal abscesses or fever (more than 37.5°C) at the time of enrollment, or clinical, microbiological, or imaging evidence ofsepsis syndrome, and requirement for continuous antibiotic treatment or use of antibiotics in the last 2 wk before initiation of VSL#3 therapy.
At baseline, patients provided a medical history and had a physical examination (consisting of vital signs, 12-lead electrocardiogram, neurological examination, and laboratory
testing). Study subjects were followed-up weekly during the scheduled cycle of radiation therapy and then 1 month after completion of radiation therapy. At each visit, clinical disease symptoms, concomitant medications, andany adverse events were reviewed, and a physical examination and laboratory studies performed.
Efficacy endpoints were incidence and severity of radiation-induced diarrhea, number of patients who discontinued radiotherapy because of diarrhea, daily number of bowel movements, and the time from the start of the study to the use of loperamide as rescue medication for diarrhea.
The randomization was balanced between treatment groups in terms of sex, age, nodal involvement, tumor grade and size, local invasion at operation, invasion of contiguous structures at histology, and postoperative complications.
More patients in the placebo group had radiation-induced diarrhea compared with the VSL#3 group (52 of 95 and 36 of 95, respectively, p < 0.001), and patients treated with placebo also had more severe disease compared with VSL#3 recipients. Grade 3 or 4 diarrhea was documented in 28 of 95 placebo-treated patients and seven of 95 VSL#3-treated patients (p < 0.001), whereas 20 of 95 of placebo-treated patients had grade 1 or 2 diarrhea compared with 29 of 95 VSL#3 recipients (ns). The mean daily number of bowel movements for patients with radiation-induced diarrhea was 12.3 - 4 and 4.6 - 2 among placebo and VSL#3 recipients, respectively (p < 0.05), and the mean time to the use of loperamide as rescue medication for diarrhea was 97 - 4 h for patients receiving placebo versus 118 - 6 h for patients receiving VSL#3 (p 0.001). Two patients in the placebo group had to discontinue treatment because of gastrointestinal toxicity, and none of the VSL#3 recipients discontinued treatment for this reason. No tumor- or treatment-related deaths or deaths from other causes were recorded in either group during the study period, and no treatment-related toxicity was reported among the VSL#3 recipients.
Gastrointestinal tract damage by radiation limits the efficacy of abdominal radiotherapy in cancer treatment. The results of our pilot clinical study indicate that bacterio-therapy with the use of probiotic lactobacilli may protect patients against the risk of radiation-induced diarrhea. This could have an additional clinical fallout as fewer patients treated with probiotic lactobacilli should be expected to discontinue radiotherapy or require a reduction in the radiation dose because of severe gastrointestinal toxicity. This might ultimately allow patients treated with probiotic lactobacilli to receive a greater cumulative radiation tumor dose with a potentially important benefit in terms of efficacy of radiotherapy. We have not specifically addressed this issue in our study; however, no subject in the VSL#3 group discontinued radiotherapy because of gastrointestinal toxicity
as compared with two patients in the placebo group. This finding appears to be in line with the above hypothesis.
Although a recent study has reported favorable results with Lactobacillus GG bacteriotherapy for radiation-in-duced colitis (3), we designed to use VSL#3 rather than Lactobacillus GG or other traditional preparations of pro-biotic lactobacilli for several reasons. The clinical potential of VSL#3 in the treatment of inflammatory bowel disease has been validated by several studies (4, 5), whereas reports of Lactobacillus GG have been somewhat conflicting (6, 7).
VSL#3 is a high-potency preparation with innovative characteristics compared with traditional probiotics, in particular the enormously high bacterial concentration and the presence of a consortium of different bacterial species with potential synergistic relations between different strains enhance suppression of potential pathogens (2). The composite
mixture of this preparation with a large number of probiotic strains possessing very different and specialized metabolic and immunoregulatory activities is a unique feature of
VSL#3, and may explain its wide spectrum of biological activities (2). This is most important as the different species of probiotic lactobacilli may exert very different biological and immunomodulatory effects (8), and the health benefits ultimately resulting from probiotic bacteriotherapy strictly depend upon the metabolic and biologic diversity of the ingested lactobacilli (2, 9). In this view, the widely different biological, immunoregulatory, and metabolic characteristics contained within the probiotic lactobacilli and bifidobacteria of VSL#3 greatly enhance its therapeutic potential, compared
with traditional probiotic preparations.
We have not analyzed the bacterial content of stool samples from patients treated with VSL#3. However, previous experience with this probiotic preparation has shown that
colonization of intestinal niches with protective lactobacilli and bifidobacteria and reconditioning of the endogenous digestive microflora occurs in almost all the subjects treated with VSL#3 (4, 5).
In vitro experiments with VSL#3 have demonstrated the ability of the bacterial strains contained in this probiotic preparation to regulate the process of apoptosis (10, 11). This
property of VSL#3 may be crucial for explaining the protective effect against radiation-induced colitis in patients treated with radiotherapy. Recent studies in experimental models have indeed demonstrated that an unregulated process of apoptosis is
the primary mechanism of radiation-induced intestinal damage
(12). Furthermore, VSL#3 lowers the production of proinflammatory cytokines and several other effectors of inflammation and tissue injury, such as nitric oxide and metalloproteinases (13). Taken together, these mechanisms ultimately account for the significant protection exerted by VSL#3 upon the integrity of the gastrointestinal intestinal epithelial barrier (14). Although we have not a direct proof, it is conceivable that VSL#3 is operating through these same mechanisms in patients at risk for radiation-induced colitis.
In our study, none among the patients given VSL#3 experienced treatment-related toxicity. Previous clinical experience with this probiotic preparation has indeed demonstrated
the remarkable safety of VSL#3 bacteriotherapy even with dosages significantly greater than those we used in this trial. Therefore, it is our opinion that VSL#3 is a safe treatment even for cancer patients receiving radiotherapy. Our preliminary observation, of course, needs to be independently confirmed in a larger number of patients. However, our data suggest that treatment with probiotic bacteriotherapy has the potential to protect the gastrointestinaltract against radiation injury. Furthermore, this study indirectly
lends support to the view that the severe and potentially lethal gastrointestinal syndrome caused by abdominal radiotherapy is related to a quantitative and/or qualitative alteration in the microecology of resident intestinal bacteria.
If confirmed, the results of this study could pave the way to pre-emptive treatment with probiotic preparations for subjects at risk for radiation-induced diarrhea to reduce both the incidence and severity of this complication.
ACKNOWLEDGEMENT
We thank Prof. Fabio Cominelli for the helpful criticism of the manuscript.
Pietro Delia, M.D.
Giuseppe Sansotta, M.D.
Valentino Donato, M.D.
Giovanna Messina, M.D.
Pasquale Frosina, M.D.
Stefano Pergolizzi, M.D.
Costantino De Renzis, M.D.
Institute of Radiology
Oncologic Radiotherapy Unit
Azienda Ospedaliera Universitaria
Messina, Italy
Giuseppe Famularo, M.D., Ph.D.
Department of Internal Medicine
San Camillo Hospital
Rome, Italy
REFERENCES
1. Donner CS. Pathophysiology and therapy of chronic radiation-induced injury to the colon. Dig Dis 1998;16:253–61.
2. Famularo G, De Simone C, Matteuzzi D, Pirovano F. Traditional and high-potency probiotic preparations: Advances, perspectives and safety of oral bacteriotherapy. Biodrugs 1999;
12:455–70.
3. Urbancsek H, Kazar T, Mezes I, Neumann K. Results of a double-blind, randomized study to evaluate the efficacy and safety of Antibiophilus in patients with radiation-induced diarrhoea. Eur J Gastroenterol Hepatol 2001;13:391–5.
4. Venturi A, Gionchetti P, Rizzello F, et al. Impact on the composition of the faecal flora by a new probiotic preparation: Preliminary data on maintenance treatment of patients with
ulcerative colitis. Aliment Pharmacol Ther 1999;13:1103–8.
5. Gionchetti P, Rizzello F, Venturi A, et al. Oral bacteriotherapy as maintenance treatment in patients with chronic pouchitis: A double-blind, placebo-controlled trial. Gastroenterology 2000; 119:305–9.
6. Malin M, Suomalainen H, Saxelin M, et al. Promotion of IgA immune response in patients with Crohn’s disease by oral bacteriotherapy with Lactobacillus GG. Ann Nutr Metab
1996;40:137-5.
7. Prantera C, Scribano ML, Falasco G, et al. Inefficacy of probiotic in preventing recurrence after curative resection for Crohn’s disease: A randomised controlled trial with Lactobacillus GG. Gut (in press).
8. Christensen HR, Frokiaer H, Pestka JJ. Lactobacilli differentially modulate expression of cytokines and maturation surface markers in murine dendritic cells. J Immunol 2002;168:171-8.
9. Campieri M, Gionchetti P. Probiotics in inflammatory bowel disease: New insight to pathogenesis or a possible therapeutic alternative? Gastroenterology 1999;116:1246 -9.
10. Di Marzio L, Russo FP, D’Alo` S, et al. Apoptotic effects of selected strains of lactic acid bacteria on human T leukemia cell line are associated with bacterial arginine deiminase
and/or sphingomyelinase activities. Nutr Cancer 2001;40:185-96.
11. Di Marzio L, Cinque B, De Simone C, Cifone MG. Effect of the lactic acid bacterium Streptococcus thermophilus on ceramide levels in human keratinocytes in vitro and stratum
corneum in vivo. J Invest Dermatol 1999;113:98 -106.
12. Paris F, Fuks Z, Kang A, et al. Endothelial apoptosis as the primary lesion initiating intestinal radiation damage in mice. Science 2001;293:293–7.
13. Ulisse S, Gionchetti P, D’Alo` S, et al. Expression of cytokines, inducible nitric oxide synthase, and matrix metalloproteinases in pouchitis: Effect of probiotic treatment. Am J Gastroenterol 2001;96:2691-9.
14. Madsen K, Cornish A, Soper P, et al. Probiotic bacteria enhance murine and human intestinal epithelial barrier function. Gastroenterology 2001;121:580 -91. Reprint requests and correspondence: Giuseppe Famularo, M.D., Ph.D., Department of Internal Medicine, Ospedale San Ca-millo, Circonvallazione Gianicolense, 00152, Rome, Italy.
Received Mar. 7, 2002; accepted Mar. 14, 2002.